Kan mijn lichaam zonder koolhydraten?

Een vraag die je jezelf wellicht stelt voor je start aan een ketogeen dieet óf de vraag die je hoort als je iemand vertelt dat je een ketogeen dieet volgt. Kan mijn lichaam zonder koolhydraten? Is dat niet gevaarlijk?

Koolhydraten

Iedere cel in het menselijk lichaam heeft energie nodig om zijn taken te kunnen uitvoeren. De meest bekende bron van energie zijn koolhydraten. Deze hebben de afgelopen decennia erg aan populariteit gewonnen, mede door de aanpassingen in het verleden aan de richtlijnen die bijvoorbeeld worden uitgegeven door het voedingscentrum.

Om koolhydraten opneembaar te maken voor het lichaam, breekt het lichaam deze na consumeren af in deeltjes glucose. Deze kunnen vervolgens weer worden gebruikt door de cellen in het lichaam.

Maar hoe zit dat dan bij een ketogeen dieet? Tijdens een ketogeen dieet eet je namelijk een stuk minder koolhydraten. Vaak zo’n 20-30 gram per dag. Het goede nieuws is dat je lichaam de mogelijkheid heeft om over te schakelen van koolhydraatverbranding naar vetverbranding.

Vetten voor energie

Wanneer je lichaam overschakelt op ververbranding, gaat het bij het afbreken van vetcellen ketonen aanmaken. Deze kunnen vervolgens weer gebruikt worden voor energie, waardoor er geen koolhydraten meer nodig zijn.

Kan heel mijn lichaam dan zonder koolhydraten?

Bijna! Vrijwel alle cellen van je lichaam kunnen prima functioneren op vetten en ketonen. Enkel een klein deel van de hersenen kunnen niet functioneren zonder koolhydraten. Per dag hebben je hersenen zo’n 110-145 gram koolhydraten nodig. (1)

Van alle hersencellen kan zo’n 70% werken op ketonen, dat betekent dat er dus zo’n 30% overblijft. (1)(2) Dit komt neer op zo’n 33-43 gram glucose. Dit is dus net iets meer dan dat je bij een ketogeen dieet binnenkrijgt.

Om tijden van schaarste te overleven én om dus bijvoorbeeld zo’n tekort van 10-20 gram glucose op te vangen, heeft je lichaam een proces ontwikkeld dat Gluconeogenese heet.

Gluconeogenese

Komt het lichaam glucose tekort? Dan is het in staat deze zelf aan te maken door Gluconeogenese. Gluconeogenese is een proces waarbij je lichaam glucose gaat aanmaken uit andere stoffen dan koolhydraten. De naam komt er dan ook letterlijk vandaan: gluco = glucose, neo = nieuw, genese = ontstaan. De meest voorkomende stoffen die hiervoor gebruikt worden zijn lactaat, aminozuren, glycerol (ruggengraat vetcellen) en de stoffen die de citroenzuurcyclus passeren.

Essentiële koolhydraten

Wanneer je lichaam een voedingsstof níet zelf aan kan maken, dan worden deze als “essentieel” aangeduid. Waar er vaak wordt gesproken over essentiële vetten en essentiële aminozuren, valt glucose buiten dit bootje. Bij gluconeogenese wordt dit dus door het lichaam zelf gemaakt, waardoor er dus géén essentiéle koolhydraten/glucose bestaat! (3) (4) (5)

Conclusie

Ja, je lichaam kan zonder het consumeren van koolhydraten! Door het ingebouwde proces Gluconeogenese kan je lichaam zelf de koolhydraten aanmaken die het tekort komt.

Zeker voor alledaagse werkzaamheden zal je hiervan geen hinder ondervinden, waarschijnlijk alleen maar voordelen! Zelfs sporters ervaren vaak voordelen van het overschakelen op een ketogeen dieet. Sport je écht heel intensief (zo’n 1-2% van de sporters) of op een hoog niveau? En merk je een paar weken nadat je overgeschakeld bent op vetverbranding nog steeds een terughouding tijdens bijvoorbeeld een intensieve sportprestatie? Mogelijk dat dan experimenteren met een targeted keto aanpak iets voor jou is!